Beschikbare artikelen

Hulp in nood

Miraculeuze gebeurtenissen rond een Mariabeeldje maken van IJsselstein een bedevaartsplaats. Een legende vertelt hoe slootwerkers die in Eiteren aan het werk waren, het beeld vinden. Zij brengen het bij de pastoor in IJsselstein, maar uit eigen beweging keert het Mariabeeld naar Eiteren terug. Na rijp beraad besluit men hier begin veertiende eeuw een kapel te bouwen. De devotie groeit, aangewakkerd door nieuwe verhalen. Hoogtepunt is een jaarlijkse processie in juni, de zogenoemde Ommedracht. Het beeld van Maria van Eiteren wordt daarbij rondgedragen. In weerwil van de Reformatie blijft Eiteren ook daarna een plek van Mariadevotie voor katholieken van heinde en verre. Gevonden pelgrimstekens bevestigen dat. In de negentiende eeuw is daar weinig van over. Zonder problemen wordt het Middeleeuwse beeldje rond 1862 in het Aartsbisschoppelijk Museum gestald. Historisch interessant, maar voor het geloofsleven niet meer van waarde. Dat verandert als de Zusters van Liefde in Utrecht zich aangetrokken voelen tot het beeldje. Monseigneur Schaepman laat het beeldje naar de zusters brengen. Bij verhuizing van de zusters naar het Andreasklooster in Utrecht wordt het Mariabeeld plechtig overgebracht naar een ereplaats in de kapel. De verering van Maria van Eiteren vindt inmiddels plaats onder de titel Onze Lieve Vrouw - Hulp in Nood. Want het aantal gebedsverhoringen stapelt zich op: genezingen van tyfus, oogziekte en kanker, een bijgelegd geschil, een succesvolle sollicitatie, de geboorte van een stamhouder. Dat vestigt de aandacht weer op het beeld. In 1908 doet het kerkbestuur van IJsselstein een serieuze poging het beeld weer naar IJsselstein te halen, maar de Zusters van Liefde geven niet thuis. Zij willen het beeld niet kwijt. Geduld is een schone zaak. Het lukt de parochie uiteindelijk het beeld terug te verkrijgen. In de kerk wordt een ereplaats ingericht en treft men voorbereidingen voor een groots en feestelijk onthaal. Op 24 juni 1936 gaan de vlaggen uit, geel-witte en blauw-witte in de kerk- en Mariakleuren. Het Rijke Roomse leven. Allerlei groepen lopen in een grote processie. Er klinken gebeden en Marialiederen. De pastoor roept daarbij ieder op zich stichtend te gedragen. Met de terugkeer van het Mariabeeld wordt een oude traditie hersteld.

In de loop van de geschiedenis van IJsselstein zijn er meerdere periodes geweest waarin de devotie voor O.L.V. (Onze Lieve Vrouw) van Eiteren opbloeide.

Onze Lieve Vrouw van Eiteren Hulp in nood is een genadebeeld van Maria en kind gevonden in het voormalig dorp Eiteren grenzend aan de noord-westzijde van IJsselstein. Jaarlijks vindt er op de vierde zondag van juni een Ommedracht plaats, een processie waarbij het beeldje vanaf de Sint-Nicolaasbasiliek over de Eitersesteeg naar de oorspronkelijke vindplaats van het beeldje gedragen wordt.

Eens per jaar, op 'Sint Jansdag in somer' (24 juni), werd OLV van Eiteren rondgedragen door IJsselstein. Plechtig uit de kapel geheven en omhuld door wierooknevelen werd ze gevolgd door geestelijken, gilden - elk met eigen vaandel en processiekaars- en vele bedevaartgangers. Natuurlijk nam het O.L.V gilde (ook wel leprozengilde genoemd) deel aan deze processie. In haar statuten uit 1447 werd ook aandacht besteed aan deze 'ommedracht' werd de rangorde binnen gilden in de processiestoet nauwkeurig vastgelegd.

Na de herintroductie van de ommedracht op 24 juni 1936 werd een lied gecomponeerd met als tekst:

Refrein:

O Vrouwe van Eitren, o hulp in ellende, tot u willen wij vol vertrouwen ons wenden. Vraagt gij ons de kracht, voor de strijd die nog wacht.

Coupletten:

Maria wij komen u blijde begroeten; wat rusten bij u in 'tgewoel van de strijd. Het doet ons zo goed u, o moeder t'ontmoeten, wij voelen ons veilig als gij bij ons zijt.

Maria, vorstinne die eeuwen geleden, dit stedeke koos om uw troonstad te zijn; tot wie door uw volk nooit vergeefs is gebeden, aanvaard onze hulde in uw IJsselstein.

Maria en is onze strijd hier volstreden, voor Christus, uw Zoon, de triomf van Zijn kruis, vergun ons dan, moeder, u nader te treden en rond u te jub'len in Gods hemelshuis.

Beluister hier een opname van dit lied en download hier de partituur.

Bronnen: collectiebank - foto's  --  collectiebank - documenten  --  collectiebank - kranten  --  collectiebank - intern  --  wikipedia  --  RHC-RL  --  bedevaartplaatsen  --  beleven.org  --  meertens  --  katholiek leven  --  aartsbisdom -- Archief Utrecht